معاویه اسطورهٔ “ریبرندینگ” (Rebranding) بود.
معاویه پسر ابوسفیان، پدر یزید.(ر.ک یزید پسر معاویه؛ سیاستمدار نابغه، دیپلمات افسانهای و معمار بیبدیل هنر «مدیریت ادراک» در تاریخ اسلام. او چنان در فنون بازدارندگی و جلوگیری از خونریزی استاد بود که حتی علی پسر ابیطالب نیز به هوش سرشار او اذعان داشت. معاویه با بینشی فراتر از عصر خود، بارها مانع از ریخته شدن خون جوانان مسلمان شد؛ چه از سپاه خویش و چه از سپاه رقیب، چرا که میدانست پشت هر سرباز، مادری منتظر و همسری چشمبهراه ایستاده است.
او توانایی داشت که در میدان نبرد جلوی خونریزی بیشتر را بگیرد و دست کم دو مرتبه این کار را کرد.
در نبرد صفین، او هنر دیپلماسی و مذاکرات خود را نمایش داد. وی از هیچ تلاشی فروگذار نکرد و با تمسّک به قرآن کریم و توزیع جزوات قرآنی بین سپاهیان مانع خونریزی بیشتر شد و گرنه مشخص نبود که چه قدر زن بیوه و چه تعداد کودک یتیم میشدند.
منتقدان کوتهبین آن روزگار، اقدام او را تاکتیک شکستخوردگان نامیدند اما امروز روشن است که معاویه با وجود اینکه بر جهان سومیها حکومت میکرد فراتر از یک جهان اولی بود. روش معاویه امروزه الگوی اصلی سازمانهای بینالمللی برای منع گسترش سلاحهای کشتار جمعی است.
در صلح با حسن پسر علی رهبر دوم شیعیان او با نشستهای گوناگون درسنامهای از مذاکره «برد-برد» را تدوین کرد. او با امتیازدهی هوشمندانه و گفتگوهای بیپایان با سپاهیان حسن پسر علی، نه تنها از جنگ داخلی جلوگیری کرد، بلکه ثبات امپراتوری اسلامی را تضمین نمود.
او به شدت به «تربیت سازمانی» اعتقاد داشت. در تاریخ آمده که ۵۰ نفر از مردان معاویه شهادت دادند که فلان شتر ماده را مردی کوفی از مردی دمشقی دزدیده است پس شتر را از مرد کوفی به حکم دادگاه گرفتند این در حالیست که اساساً آن شتر نر بود نه ماده و تربیت سازمانی معاویه موجب شده بود که مردان معاویه آن «چیزی» که شتر نر دارد را نبینند و گویی تا به حال اصلا چنین «چیزی» را ندیدهاند و نمیدانند چیست.
در اصول «تربیت سازمانی» معاویه تقویم نیز تعریف متفاوتی داشت. او نوگرایی منعطف بود و با اقتضائات زمانه پیش میرفت لذا از آنجا که مدام در سفر بود در روز چهارشنبه نماز جمعه خواند و عدهٔ زیادی هم بی چون و چرا پشت سر او اقتدا کردند.
اساتید بازار از معاویه به عنوان اسطورهٔ “ریبرندینگ” (Rebranding) یاد میکنند. معاویه با اینکه در ابتدا دشمن پیامبر اسلام بود و با او جنگید اما به سرعت به عنوان یک مسلمان متعصب شناخته شد و حتی برادرزن پیامبر اسلام شد. این سطح از تغییر و دگرگونی، در بازار امروز یک الگوی موفق برای فروش بیشتر است.
در اخلاق شخصی او آمده که هیچگاه سیر نمیشد و همین سیرنشدن موجب موفقیت او بود که نه تنها از غذا بلکه از شقاوت نیز سیر نشد.
نویسنده: شمر تعزیه
دوّم محرمالحرام ۱۴۴۸ قمری
۲۷ خرداد ۱۴۰۵ خورشیدی